Wiadomość 001
Informacja od Komisji - TRIS/(2026) 1844
dyrektywa (UE) 2015/1535
Powiadomienie: 2026/0352/LT
Powiadomienie o projekcie tekstu przez państwo członkowskie
Notification – Notification – Notifzierung – Нотификация – Oznámení – Notifikation – Γνωστοποίηση – Notificación – Teavitamine – Ilmoitus – Obavijest – Bejelentés – Notifica – Pranešimas – Paziņojums – Notifika – Kennisgeving – Zawiadomienie – Notificação – Notificare – Oznámenie – Obvestilo – Anmälan – Fógra a thabhairt
Does not open the delays - N'ouvre pas de délai - Kein Fristbeginn - Не се предвижда период на прекъсване - Nezahajuje prodlení - Fristerne indledes ikke - Καμμία έναρξη προθεσμίας - No abre el plazo - Viivituste perioodi ei avata - Määräaika ei ala tästä - Ne otvara razdoblje kašnjenja - Nem nyitja meg a késéseket - Non fa decorrere la mora - Atidėjimai nepradedami - Atlikšanas laikposms nesākas - Ma jiftaħx il-perijodi ta’ dewmien - Geen termijnbegin - Nie otwiera opóźnień - Não inicia o prazo - Nu deschide perioadele de stagnare - Nezačína oneskorenia - Ne uvaja zamud - Inleder ingen frist - Ní osclaíonn sé na moilleanna
MSG: 20261844.PL
1. MSG 001 IND 2026 0352 LT PL 10-07-2026 LT NOTIF
2. Lithuania
3A. Lietuvos akreditacijos ir standartizacijos agentūra
Mindaugo g. 12, 03225 Vilnius
Tel. +370 630 66782
Elektroninis paštas: info@lasa.gov.lt
3B. Lietuvos Respublikos sveikatos apsaugos ministerija
Vilniaus g. 33, LT-01402 Vilnius
Tel. +370 (8) 006 6004
Elektroninis paštas: ministerija@sam.lt
4. 2026/0352/LT - X00M - Towary i wyroby różne
5. Projekt ustawy rządowej Republiki Litewskiej nr XVP-893(3) zmieniającej art. 6-1 ustawy nr VIII-1608 o żywności (zwany dalej „projektem ustawy rządowej”)
6. Napoje bezalkoholowe, których nazwy zawierają określenie grupy, podgrupy i (lub) kategorii napojów alkoholowych, zgodnie z definicją ustaloną przez organ upoważniony przez rząd Republiki Litewskiej lub na mocy bezpośrednio obowiązujących przepisów UE
7.
8. Ustawa rządowa ma na celu zakazanie sprzedaży, zakupu lub innego przekazywania napojów bezalkoholowych, których nazwy obejmują oznaczenie grupy, podgrupy i (lub) kategorii napojów alkoholowych, określonych przez organ upoważniony przez rząd Republiki Litewskiej zgodnie z ustawą Republiki Litewskiej o kontroli alkoholu lub mającymi bezpośrednie zastosowanie przepisami Unii Europejskiej, osobom poniżej 18 roku życia.
9. Planowane zmiany ram prawnych opierają się na zasadach ochrony małoletnich, działań zapobiegawczych i zapewniania spójności polityki Litwy w zakresie kontroli alkoholu. Należy zauważyć, że Litwa stosuje już rygorystyczne środki ograniczające reklamę, sprzedaż i dostępność alkoholu. Litewskie ramy prawne gwarantują zasadę ograniczenia dostępności przeznaczonych dla dzieci i młodzieży produktów, których wygląd naśladuje napoje alkoholowe i (lub) ich opakowania, tj. od 1 listopada 2019 r., zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Republiki Litewskiej o kontroli alkoholu, na Litwie zabronione jest wytwarzanie i (lub) sprzedaż produktów spożywczych, zabawek i innych towarów przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, których wygląd naśladuje napoje alkoholowe lub ich opakowania, takich jak tzw. „szampan dla dzieci”. Zakaz ten wprowadzono w celu ograniczenia normalizacji spożycia alkoholu wśród nieletnich, dlatego też podobne podejście do napojów bezalkoholowych, których nazwa, opakowanie lub sposób prezentacji kojarzą się z napojami alkoholowymi, byłoby zgodne z ogólnymi celami państwa polegającymi na ograniczeniu normalizacji spożycia alkoholu w miejscach odwiedzanych przez nieletnich. Planowany środek uznaje się za ograniczony pod względem zakresu i proporcjonalny, ponieważ miałby on zastosowanie wyłącznie do niektórych produktów bezalkoholowych imitujących napoje alkoholowe, nie ograniczając przy tym ich dostępności dla osób pełnoletnich. Rozporządzenie to jest również zgodne z prawem państw członkowskich do ustanawiania środków ochrony zdrowia publicznego.
9a. 9.a. Biorąc pod uwagę, że ustawa Republiki Litewskiej o kontroli alkoholu już obecnie zakazuje produkcji i (lub) sprzedaży produktów imitujących napoje alkoholowe lub ich opakowań przeznaczonych dla dzieci i młodzieży, zastosowanie podobnych zasad w odniesieniu do napojów bezalkoholowych, których nazwa lub wygląd imitują napoje alkoholowe, zapewniłoby spójność i systematyczny charakter litewskiej polityki kontroli alkoholu. W przeciwnym razie utrzymałaby się sytuacja, w której dostęp nieletnich do niektórych produktów imitujących alkohol byłby ograniczony, podczas gdy dostęp do innych byłby dozwolony, mimo że ich wpływ na kształtowanie społecznej akceptacji spożywania alkoholu może być podobny. W literaturze naukowej podkreśla się potrzebę przeprowadzenia długoterminowych badań w celu ustalenia, czy istnieją dowody na związek przyczynowo-skutkowy między spożywaniem napojów bezalkoholowych a późniejszym spożywaniem napojów alkoholowych. Kilka badań wskazuje jednak na istnienie powiązań między spożywaniem napojów bezalkoholowych a większym zainteresowaniem napojami alkoholowymi. Na przykład jedno z badań wykazało, że uczniowie, którzy mieli doświadczenie w spożywaniu napojów bezalkoholowych, wykazywali większe zainteresowanie lub motywację do spożywania napojów alkoholowych niż ci, którzy takiego doświadczenia nie mieli („Effect of Non-alcoholic Beverage Intake in Children on Alcoholic Beverage Drinking and Smoking” – PubMed). Inne badanie wykazało, że młodzi ludzie częściej postrzegają omawiane napoje bezalkoholowe jako nietypowe napoje alkoholowe, a nie jako zwykłe napoje orzeźwiające (https://movendi.ngo/wp-content/uploads/2025/04/1-s2.0-S0955395925000520-main.pdf). W przeglądzie Światowej Organizacji Zdrowia z 2023 r., w którym oceniono kwestie zdrowia publicznego związane z napojami bezalkoholowymi lub napojami o niskiej zawartości alkoholu etylowego, wskazano, że pomimo istnienia niektórych badań wskazujących na pozytywny wpływ na zdrowie publiczne, istnieją również badania sugerujące, że rozpatrywane produkty mogą przyczynić się do normalizacji kultury picia oraz przyzwyczaić ludzi do smaku napojów alkoholowych, zwłaszcza wśród młodzieży (https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/a75a35b1-d8eb-4317-ad05-c4e2a741caff/content).
W litewskiej przestrzeni publicznej wciąż pojawiają się dyskusje i reakcje opinii publicznej dotyczące faktu, że osoby niepełnoletnie mogą swobodnie kupować napoje bezalkoholowe, których opakowanie, nazwa i (lub) wygląd przypominają napoje alkoholowe (https://www.15min.lt/verslas/naujiena/finansai/lietuvoje-draudziant-vaikiska-sampana-alkoholio-pakaitalu-vaikai-gali-isigyti-laisvai-662-2163590?utm_source=chatgpt.com; https://www.jonavoszinios.lt/naujiena/jonavietis-sutriko-ar-tikrai-galima-vaikams-parduoti-nealkoholini-sampana-vyna-alu). Należy zauważyć, że nawet w przypadku braku prawnego zakazu niektóre odpowiedzialne praktyki handlowe na Litwie opierają się na zasadzie samoregulacji i nie zapewniają możliwości zakupu takich napojów przez małoletnich (https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2078630/pastebimas-nepilnameciu-susidomejimas-nealkoholiniu-alumi-ar-taip-vaikai-pratinami-prie-alkoholio-skonio?srsltid=AfmBOoqjbpZPWK4Tuy1_v5Lb36KhrpkjFFLYDJsVb4LB4oLSnTdmhnCp). Ograniczenia dotyczące sprzedaży napojów bezalkoholowych nieletnim cieszą się poparciem środowiska naukowego i toksykologów (https://www.lrt.lt/naujienos/sveikata/682/2507939/nealkoholiniai-gerimai-populiareja-gali-buti-pavojingi-kovojantiems-su-priklausomybe?srsltid=AfmBOopWqA9CnX8hVnL7tsAZULUru64MJgskrfyj9lhKjtYO5tBkMWES; https://zagaresvysniukas.lt/straipsnius/nealkoholiniai-gerimai-nestumo-metu/). Z raportów tych wynika, że część społeczeństwa jest zaniepokojona obecną sytuacją w zakresie spożywania napojów bezalkoholowych w miejscach odwiedzanych przez nieletnich. Należy również zauważyć, że praktyka legislacyjna zawiera więcej niż jeden przykład sytuacji, w których dostęp małoletnich do produktów jest ograniczony nie ze względu na ich bezpośredni szkodliwy wpływ na zdrowie, ale w celu kształtowania określonych norm społecznych. Oprócz wspomnianego powyżej zakazu produkcji i sprzedaży przeznaczonych dla dzieci produktów, których wygląd lub sposób prezentacji naśladuje napoje alkoholowe, na Litwie obowiązują również ograniczenia dotyczące sprzedaży napojów energetycznych nieletnim.
9b. 9.b. Planowany środek ma ograniczony wpływ na rynek wewnętrzny, ponieważ nie ogranicza produkcji, przywozu lub wprowadzania do obrotu takich produktów, a jedynie nakłada ograniczenie na ich sprzedaż małoletnim. Środek ten ma jednakowe zastosowanie do wszystkich produktów dostępnych na rynku niezależnie od ich pochodzenia, dlatego jego wpływ na handel transgraniczny jest minimalny. Środki takie jak samoregulacja, oznakowanie czy informowanie nie gwarantują jednolitego i wiążącego poziomu ochrony. Wybrany środek uznaje się za najmniej restrykcyjny i pozwalający skutecznie osiągnąć cel, jakim jest ochrona nieletnich oraz zapobieganie normalizacji spożycia alkoholu.
9c. 9.c. Proponowane ograniczenie jest proporcjonalne do zamierzonego celu. Ma ono zastosowanie wyłącznie do wąskiej kategorii produktów, a mianowicie napojów bezalkoholowych, których nazwy obejmują oznaczenie grupy, podgrupy lub kategorii napojów alkoholowych ustanowionych przez organ upoważniony przez rząd Republiki Litewskiej zgodnie z ustawą Republiki Litewskiej o kontroli alkoholu lub bezpośrednio stosowanymi przepisami Unii Europejskiej, a zatem nie stwarza nieuzasadnionych przeszkód dla rynku wewnętrznego ani nie stanowi nieproporcjonalnego obciążenia administracyjnego dla podmiotów gospodarczych.
Proponowane rozporządzenie nie przewiduje zakazu ani ograniczenia stosowania tych napojów przez osoby dorosłe. Weryfikacja wieku w punktach sprzedaży jest powszechną i ugruntowaną praktyką w przypadku sprzedaży alkoholu, napojów energetycznych, wyrobów tytoniowych oraz innych produktów objętych ograniczeniami wiekowymi. Proponowane rozporządzenie ma ograniczony zakres, ponieważ miałoby zastosowanie tylko do tych napojów bezalkoholowych, których nazwy wyraźnie zawierają nazwy rodzajów napojów alkoholowych (na przykład piwa, wina itp.). Taki zakres regulacji pozwala na rozróżnienie między zwykłymi napojami orzeźwiającymi a produktami, które ze względu na swoją nazwę i sposób prezentacji są bezpośrednio powiązane z napojami alkoholowymi, w związku z czym środka tego nie można uznać za nadmierne lub nieproporcjonalne ograniczenie rynku.
Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 168 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Unia Europejska jest zobowiązana do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego we wszystkich obszarach polityki. W niniejszym akapicie stwierdza się również, że działania Unii mają charakter uzupełniający w stosunku do polityk państw członkowskich. Art. 168 ust. 7 jasno stanowi, że odpowiedzialność za kształtowanie polityki zdrowotnej i organizację systemów opieki zdrowotnej spoczywa na państwach członkowskich. Państwa członkowskie mogą wybrać środki, które uznają za odpowiednie do zapewnienia ochrony zdrowia publicznego na poziomie krajowym.
10. Odniesienia do tekstów podstawowych:
11. Nie
12.
13. Nie
14. Nie
15. Nie
16.
Aspekty TBT:
Projekt jest przepisem technicznym lub procedurą oceny zgodności.
Aspekty SPS: Nie
**********
Komisja Europejska
Punkt kontaktowy Dyrektywa (UE) 2015/1535
e-mail: grow-dir2015-1535-central@ec.europa.eu
